18 maja 2026
W sobotę, 16 maja 2026 Fundacja Sztetl Mszana Dolna włączyła się w doroczną, ogólnopolską inicjatywę „Nocy Muzeów”, zapraszając na cmentarz żydowski.
Mimo deszczowej aury, w wydarzeniu wzięli udział pasjonaci odkrywania tajemnic zabytkowej nekropolii żydowskiej. Jest ona jednym z nielicznych obiektów w mieście wpisanych do Rejestru Zabytków. Stąd pomysł, aby urządzić wieczorne zwiedzanie tego niezwykłego miejsca.
Po wprowadzeniu na temat nazewnictwa, zasad zachowania, sposobów upamiętniania, rodzajów nagrobków, zawiłości inskrypcji oraz dziejów cmentarza uczestnicy, zaopatrzeni w parasole i latarnie, w atmosferze zadumy i powagi, przemierzali przygotowaną wcześniej ścieżkę wśród grobów, ale też meandrów pamięci.
Światło, które ich prowadziło, było bardzo znaczące: przełamywało nie tylko mrok zapadającej nocy, ale i mroki niepamięci.
W programie znalazło się także odnajdywanie akrostychów nagrobnych, poznawanie znaczeń symboli na macewach.
Rachel Singer, córka Lejba Gatterera, który jako pierwszy uratował mszański cmentarz żydowski przed całkowitym zniszczeniem, fundując jego ogrodzenie na początku lat 90-tych XX wieku, powiedziała: „Zachowanie cmentarzy dla przyszłych pokoleń to wiara w przyszłość. Mówienie o przeszłości oznacza nadzieję na przyszłość”.
Uczestnicy spotkania w ramach uczcili pamięć dawnych sąsiadów, jak również kilkadziesiat Ofiar Zagłady spoczywających na terenie mszańskiej nekropolii- dla nich kilka lat temu Fundacja Sztetl postawiła wspólną macewę oraz oznaczyła miejsca rzeczywistego pochówku granitowymi słupkami.
W tę noc we wszystkich tych miejscach zapłonęły światła pamięci, a kamyki złożone na grobach – w myśl chasydzkiego znaczenia – były wyrazem pamięci kolejnych pokoleń.
Organizatorzy składają podziękowania wszystkim partnerom oraz uczestnikom za niezwykle zaangażowany udział w wydarzeniu.
źr./fot.: Sztetl Mszana Dolna
