1 kwietnia 2026
Już jutro liturgia Wielkiego Czwartku rozpocznie w Kościele okres tzw. Triduum Paschalnego, którego zwieńczeniem jest Niedziela Wielkanocna, czyli początek i główna liturgia Świąt Zmartwychwstania Pańskiego.
Obrzędowość „trzech świętych dni paschalnych” nawiązuje bezpośrednio do ewangelicznego opisu męki i śmierci Jezusa Chrystusa oraz Zmartwychwstania. Zawiera w sobie również bogactwo symboliki, misteria i tradycje, które skłaniają do refleksji i ubogacają przezywanie tego czasu.
Wielki Czwartek:
To wspomnienie biblijnego opisu tzw. Ostatniej Wieczerzy– ostatniej paschy, którą Chrystus spędził z uczniami. Wydarzenie bezpośrednio poprzedziło Jego mękę i śmierć na Krzyżu.
Podczas ostatniej wspólnej uczty w gronie swoich apostołów Jezus ustanowił Sakrament Eucharystii. Uroczysta Liturgia Wielkiego Czwartku wyraźnie podkreśla to wydarzenie, a przy tym samo kapłaństwo, jako jedną z głównych podstaw i sakramentów, na których opiera się Kościół. Opis umycia nóg apostołom przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy, również znajduje swoje symboliczne odzwierciedlenie w liturgii Wielkiego czwartku.
Warto podkreślić, że od uroczystej mszy Wielkiego Czwartku –odprawianej dawniej rano –na trzy dni, aż do mszy Niedzieli Zmartwychwstania (rezurekcji) nie są używane dzwony kościelne i inne instrumenty muzyczne. wykonane z drewna bukowego Kołatki („kłapatki”) to jedyny przyrząd liturgiczny, którego charakterystyczny dźwięk przerywa ciszę tego dnia. To wszystko, buduje nastrój i wymowę Wielkiego Czwartku – tragedii zdrady i słabości człowieka, a równocześnie początek drogi odkupienia, wiodącej przez krzyż do pustego grobu i radosnego poranka Zmartwychwstania.
Wielki Piątek:
Dzień rozpoczyna nabożeństwo „ciemnej jutrzni”. W Kościele jest to ciszy, żalu i skupienia na męce i śmierci na Krzyżu Jezusa Chrystusa, ale też poświęcony dziękczynieniu za wielką ofiarę krzyża. W Wielki Piątek tradycyjnie obowiązuje wiernych ścisły post. W świątyniach trwa adoracja krzyża, zasłania się też krzyże kościelne, jako symboliczne podkreślenie wielkiej tajemnicy bożego odkupienia. Wieczorem odbywają się nabożeństwa pasyjne oraz obrzędy liturgii Wielkiego Piątku wraz z ostatnim kazaniem pasyjnym. Wartę przy symbolicznym grobie Chrystusa obejmuje straż. Wielu regionach, w tym w powiecie limanowskim, żywa jest wciąż tradycja zamieszczania w polach uprawnych i gospodarstwach niewielkich krzyżyków wykonanych z gałązek wierzbowych, co ma zapewnić ochronę przed złem oraz klęskami żywiołowymi.
Wielka Sobota:
Przede wszystkim wiąże się ze świeceniem w kościołach pokarmów na wielkanocny stół. W wielkanocnym koszyku nie może zabraknąć jajek (symbol życia i odrodzenia), chleba (pasja i ofiara Chrystusa, nawiązuje również do Eucharystii) oraz soli (ochrona przed złem, oczyszczenie). Święcone są również inne produkty, m.in. chrzan –symbolizujący siłę, zdrowie, ale też gorycz Męki Pańskiej oraz wędliny. Ciasto (np. babka) oznaczają natomiast słodycz – nagrodę po trudach postu, a w szerszym znaczeniu – radość nieba. Baranek jest symbolem Chrystusa, obrazem czystości i niewinności.
Podczas wyjątkowej i bardzo rozbudowanej wielkosobotniej liturgia, wieczorem ma miejsce świecenie ognia, paschału i wody chrzcielnej, czytane są starotestamentowe proroctwa, przede wszystkim biblijny opis Wyjścia (pasach) Izraelitów z Egiptu oraz hymny.
Obrzędy Wielkiej Soboty od wieków zajmowały szczególne miejsce w liturgii chrześcijańskiej – symbolizują przejście od nocy śmierci do światła nowego życia. Zwracają uwagę zwłaszcza na sakrament chrztu, dlatego też W tym dniu też tradycyjnie odbywają się uroczyście obrzędy chrzcielne.
- Wielka Niedziela – Niedziela Zmartwychwstania:
Jest zwieńczeniem całego wielskiego Triduum i jednym z głównych świąt chrześcijańskich. Msza święta rozpoczyna się późnym wieczorem lub wczesnym rankiem (w zależności od zwyczajów przyjętych w danej parafii) i nazywana jest z łaciny Rezurekcją (resurectio- zmartwychwstanie). Poprzedza ją uroczysta procesją, której towarzyszy dźwięk wszystkich dzwonów w kościołach, wyrażający radość ze Zmartwychwstania Chrystusa – moment zwycięstwa Boga nad grzechem i śmiercią.
Po powrocie do domu spożywa się najczęściej w gronie rodziny domowników śniadanie wielkanocne – tradycyjnie składające się z potraw poświęconych w Wielką Sobotę. Pięknym Polskim zwyczajem jest dzielenie się święconym jajkiem.
Życzymy wszystkim pięknego i głębokiego przezywania paschalnego Triduum oraz pełnej radości świąt Wielkanocy!
źr./fot.: Bizantyjski fresk przedstawiający Zmartwychwstanie (fot. Gunnar Bach Pedersen, domena publiczna)
