23 września 2026
Fundacja Sztetl Mszana Dolna zaprasza na kolejne spotkanie analizujące listy Kuby Weissbergera do Aleksandra Kalczyńskiego – „Napiszcie mi coś o Was, o Mszanie, i o Polsce”. Spotkanie odbędzie się w piątek, 25 września o godz. 17:00 w Miejskiej Bibliotece w Mszanie Dolnej. Wydarzenie jest częścią nowego cyklu edukacyjnego „Opowieść o Sztetlu Mszana Dolna”, który akurat w tym przypadku ukaże fragment historii naszego miasta poprzez dzieje dwóch niegdysiejszych mieszkańców, których losy odmieniła na zawsze okrutna wojna, lecz splotły się po latach, w serdecznej więzi, utrzymywanej do końca życia.
Olek i Kuba, Aleksander Kalczyński i Jakub Weissberger, urodzeni i wychowani na ziemi mszańskiej, w rodzinach różnych wyznań, uczęszczali do tego samego gimnazjum. Wędrowali tymi samymi górskimi szlakami, kąpali się w Rabie i Mszance, szusowali na okolicznych stokach, mieli tych samych przyjaciół. Rozwijali nasz region gospodarczo i kulturalnie. Ich beztroską młodość, marzenia i plany przerwała okrutna wojna. Odcisnęła na nich swoje pietno. Kuba, ocalony wprawdzie na wschodzie, stracił w Zagładzie rodzinę. Wrócił jedynie po to, by ich opłakać, ufundować i zaprojektować pomnik na masowej mogile, w której spoczęli. Zamieszkał w Hajfie.
Aleksander, po konspiracyjnej wpadce, brutalnych przesłuchaniach przez gestapo i odmowie współpracy, trafił do Auschwitz i Sachsenhausen. Po powrocie do rodzinnego miasta i zmianie władzy, nie mógł już prowadzić dobrze przed wojną prosperującej restauracji. Okupacyjny bohater, który przyjął pseudonim po legendarnym żydowskim lokatorze, odznaczony m.in.: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem AK, założył skromy zakład pantoflarsko-obuwniczy, który prowadził do końca życia. Współpracował z Państwowym Muzeum w Oświęcimiu, regionalistycznym pismem „Podhalanka”, należał do Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Jest autorem „Przyczynku do historii mszańskich Żydów”, wspomnień o przedwojennej Mszanie Dolnej, ks. Stabrawie, Władysławie Orkanie.
Spotkali się ponownie w Mszanie Dolnej po 60 latach! To wówczas powstała fotografia z plakatu. Ale wcześniej, przez wiele lat, wymieniali listy. To wokół nich odbędzie się spotkanie w naszym projekcie edukacyjno-archiwistycznym. Ale też wokół unikalnych fotografii i niezwykłych opowieści, pozyskanych od rodzin naszych bohaterów.
W atmosferę lat przedwojennych wprowadzi nas kilka szlagierów wykonanych przez dr Jakuba Antosza-Rekuckiego. Serdecznie zapraszamy!
Wydarzenie objęte Honorowym Patronatem Burmistrz Miasta, Agnieszki Orzeł.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo społeczne” prowadzonego przez Centrum Archiwistyki Społecznej.
źr. Sztetl Mszana Dolna
