Obchody 84. Rocznicy Zagłady w Mszanie Dolnej
24 sierpnia 2026
19 sierpnia 2026 r. Fundacja Sztetl Mszana Dolna, , zorganizowała coroczne obchody upamiętniające 84. Rocznicę Zagłady społeczności Żydowskiej dokonanej w mieście w czasie II Wojny Światowej.
Uroczystości rozpoczęła prezentacja, która odbyła się w Szkole Podstawowej nr 1 w Mszanie Dolnej na temat życia i śmierci mszańskich Żydów, ich wkładu w dzieje, kulturę, gospodarkę i rozwój miasta oraz dramatycznych okoliczności Zagłady. Prelekcji towarzyszyła wystawa archiwalnych fotografii przedwojennej Mszany Dolnej i jej żydowskich mieszkańców.
Kolejnymi etapami wydarzeń rocznicowych była trasa prowadząca przez trzy miejsca będące świadectwem martyrologii ludności żydowskiej Mszany Dolnej i przesiedlonych do miasta podczas okupacji: mogiłę przy ul. Ogrodowej, Ludwika Mroza i na cmentarzu żydowskim.
We wszystkich tych miejscach uczestnicy wspominali tam pomordowanych i pochowanych, kładąc kamyki, zapalając znicze, jak również poprzez wspólne modlitwy.
Modlitwę w tradycji żydowskiej poprowadził potomek rodziny Rebhun z ul. Piłsudskiego- chazan i rabin, Avraham Jaakov Taylor.
Główna ceremonia odbyła się w miejscu największego mordu w dziejach regionu, czyli na tzw. Pańskim. Spoczywa tam blisko 900 Ofiar Zagłady, w tym prapradziadkowie kantora Avrahama, Amalia i Dawid Pesach Rebhun. W masowej mogile pochowano także grupę chrześcijan o żydowskich korzeniach, wówczas zamordowanych. Nie zabrakło zatem modlitwy katolickiej. Ceremonię i modlitwę rozpoczął natomiast dźwięk szofaru – rytualnego rogu, wzywającego do wiecznej pamięci.
Jak podkreślają organizatorzy uroczystości był to dzień pod wieloma względami szczególny. 19 sierpnia 1942 r. podobnie jak 84. lata później, była także środa, a według kalendarza żydowskiego był to 6 dzień miesiąca elul. Rzadko się zdarza, że daty tych dwóch kalendarzy zbiegają się. W tym roku jednak zarówno rocznica masowego mordu według kalendarza rzymskiego, jak jorcajt – rocznica śmierci wedle żydowskiej rachuby czasu, pokrywają się. To ważna okoliczność dla wyznawców judaizmu, potomków tu spoczywających.
Ofiarami zagłady dokonanej 19 sierpnia 1942 r. na Pańskim były całe, nawet kilkunastoosobowe rodziny. Odczytane zostały wszystkie nazwiska osób i rodzin pomordowanych w Zagładzie w Mszanie Dolnej. Było ich 212. Niejednokrotnie to samo nazwisko nosiło kilka rodzin, a liczba pomordowanych o danym nazwisku osiąga nieraz 20- 40 osób. Siódemka najmłodszych tam zamordowanych nie przeżyła nawet roku. Dwadzieścioro dzieci nie dotrwało do 3 lat. Najstarsza z zamordowanych osób – Lea Eichner, miała 86 lat.
Uczestnicy spotkania w Mszanie Dolnej stanęli ich grobach, aby podtrzymać pamięć o dawnych mieszkańcach miasta, wyrażając jednocześnie sprzeciw wobec tragedii i okrucieństwa Zagłady.
Ponadto uczestniczący w spotkaniu otrzymali materiały informacyjne przygotowane przez Fundację Sztetl Mszana Dolna, Karty Pamięci, z fotografiami i biografiami kilkudziesięciu Ofiar, zdjęcia, wspomnienia.
Uroczystości zakończył koncert kantora Avrahama Taylora oraz zespołu Klezmorim Trio w Miejskiej Biblioteka w Mszanie Dolnej. Wykonane zostały pieśni chasydzkie, tradycyjne melodie żydowskie, a także psalmy, łączące tradycje religijne. Koncert zakończyła wspólna modlitwa o pokój, pochodząca z Psalmu 122.
Organizatorzy dziękują wszystkim uczestnikom uroczystości za pamięć i obecność w tym szczególnym dniu.
Wydarzenia objęte zostały Honorowym Patronatem Burmistrz Miasta Mszana Dolna.
Dofinansowano z Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego.
Projekt współfinansowany przez Forum Dialogu Forum for Dialogue
źr./ fot.: Sztetl Mszana Dolna, UM Mszana Dolna





































