22 grudnia 2025 r.
19 grudnia 2025 r. w Miejskiej Bibliotece w Mszanie Dolnej odbyło się ostatnie tegoroczne spotkanie projektu realizowanego przez fundację Sztetl w Mszanie Dolnej pn. ”Autostopem przez świat judaizmu”, poświęcone nigunom, czyli trudnym do jednoznacznego zdefiniowania modlitewnym pieśniom żydowskim.
Temat przedstawił Jakub Antosz- Rekucki, językoznawca, badacz poezji melicznej, który zaprezentował zagadnienie zarówno od strony teoretycznej, jak praktycznej – śpiewem, akompaniując sobie na akordeonie i gitarze,
Uczestnicy poznali istotne cechy nigunów-tych szczególnych, modlitewnych pieśni, zakorzenionych w Biblii nawet wtedy. Prowadzący zwrócił uwagę na podobieństwa nigunów oraz medytacji i kontemplacji chrześcijańskiej: kanonów i chorałów, różańca i koronek oraz na wspólne przesłanie tych wszystkich gatunków modlitewnych, jakim jest wezwanie do pokoju i wspólnoty.
Jak mówił bowiem najbardziej chyba znany wykonawca nigunów, koncertujący także w Polsce Shlomo Carlebach: „Jeden Bóg stworzył jeden świat. Wszyscy jesteśmy braćmi i siostrami”.
Ta właśnie myśl przyświecała realizacji projektu, który ma służyć poznawaniu nie zawsze rozumianego świata religii i kultury, z której wszak chrześcjaństwo się wywodzi, obalaniu stereotypów i nieufności. To także przesłanie ogólnoludzkie, bo w myśli chasydzkiej, według cadyka Nachmana z Bracławia, każdy człowiek, nawet wykonujący najpospolitszą pracę, ma swój własny nigun, swoją własną melodię. I choćby nucił ją niedoskonale, chroni ona go przed popadnięciem w zło.
Niguny w myśli chasydzkiej to też wyśpiewywanie tego, czego nie da się wyrazić słowami. Dzięki temu pomagają przekroczyć ograniczenia w naszym myśleniu i dotrzeć do miejsc, do których nie dotarlibyśmy samą inteligencją. Mają także związek z ideą tikkun olam — naprawiania świata, bo wspólną ich ideą jest znajdowanie Bożego światła w tym, co pozornie „nieświęte” — znajdowanie iskry dobra, którą należy rozpoznać i unieść.
Odbywające się podczas Adwentu, ale też Chanuki, spotkanie, pełne było symboliki światła – zarówno w scenografii jak przesłaniu. A publiczność, zachęcona przez Jakuba Antosza – Rekuckiego, włączała się w śpiew, który był jednocześnie wezwaniem do braterstwa i pokoju, wyrazem solidarności z cierpiącymi z powodu nienawiści, ofiarami przemocy.
Uczestnicy zostali poczęstowani także chanukowymi pączkami i szabatową chałką, a serdeczne rozmowy i życzenia, trwały jeszcze długo po oficjalnym zakończeniu.
Spotkanie był transmitowane na profilu FB Sztetl Mszana Dolna i będzie dostępne na kanale YT @sztetlmszanadolna
Dotychczas w projekcie „Autostopem przez świat Judaizmu” odbyło się siedem wydarzeń; które organizatorzy zamierzają kontynuować je w nadchodzącym roku.
Nowym Wyzwaniem Fundacji Sztetl Fundacji jest utworzenie izby pamięci mszańskich Żydów, na koniec spotkania pojawił się zatem apel o przekazywanie pamiątek z nimi związanych.
Kolejną inicjatywą Sztetla jest wniosek o upamiętnienie ważnego świadka pamięci, zasłużonego dla rozwoju Mszany Dolnej, patrioty i więźnia hitlerowskich obozów, Franciszka Knapczyka. Wszyscy zebrani podpisali się pod utworzoną w tej sprawie petycją
Wydarzenie dofinansowano ze środków Ministra Kultury pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Spotkanie, jak i cały projekt, objęte było Honorowym Patronatem Burmistrz miasta Mszana Dolna, Agnieszki Orzeł.
źr./ fot.: Sztetl Mszana Dolna
